ฮับเบิลพบคลื่นยักษ์รูปสิบเหลี่ยมรอบขั้วใต้ดาวเสาร์ นักวิทยาศาสตร์เร่งไขที่มา

นักดาราศาสตร์ใช้ข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลยืนยันโครงสร้างคลื่นขนาดยักษ์รูปสิบเหลี่ยมรอบขั้วใต้ของดาวเสาร์ นับเป็นครั้งแรกที่พบลวดลายเจ็ตสตรีมด้านเท่าขนาดใหญ่ในซีกใต้ของดาวเคราะห์ดวงนี้

ลวดลายใหม่ที่กำลังก่อตัว

ภาพจากโครงการ Outer Planet Atmospheres Legacy หรือ OPAL แสดงให้เห็นคลื่นบรรยากาศ 10 ด้านที่ฝังตัวอยู่ในเจ็ตสตรีมอันทรงพลังบริเวณละติจูดใต้ของดาวเสาร์ นักวิจัยรวบรวมการสังเกตหลายปีตั้งแต่ปี 2023 และพบสัญญาณของโครงสร้างค่อย ๆ ชัดเจนขึ้น ก่อนยืนยันรูปร่างได้จากข้อมูลความละเอียดสูงของฮับเบิล

การค้นพบนี้แตกต่างจาก “หกเหลี่ยมขั้วเหนือ” อันโด่งดังซึ่งถูกสังเกตต่อเนื่องมานานกว่า 40 ปี โครงสร้างสิบเหลี่ยมทางใต้ดูเหมือนเพิ่งเกิดและยังเปลี่ยนแปลงอยู่ จึงเปิดโอกาสให้นักวิทยาศาสตร์ติดตามการก่อตัวของระบบอากาศขนาดมหึมาตั้งแต่ระยะต้น

ข้อมูลหลายช่วงคลื่นเผยโครงสร้างในแนวดิ่ง

ตำแหน่งของขอบสิบเหลี่ยมดูขยับเล็กน้อยเมื่อสังเกตผ่านตัวกรองแสงต่างกัน เพราะแต่ละช่วงคลื่นตรวจชั้นบรรยากาศคนละระดับ ข้อมูลนี้ชี้ว่าปรากฏการณ์ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงยอดเมฆ แต่ทอดตัวผ่านหลายชั้นของบรรยากาศดาวเสาร์

ดาวเสาร์เอียงแกนและโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นเวลายาวนาน ทำให้ขั้วใต้หันกลับมาอยู่ในมุมที่สังเกตจากโลกได้ชัดขึ้นตามฤดูกาล ก่อนหน้านี้ภาพจากยานแคสสินีซึ่งสำรวจดาวเสาร์ระหว่างปี 2004–2017 ยังไม่พบหลักฐานของโครงสร้างลักษณะนี้

คณะวิจัยเตรียมใช้ฮับเบิล กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ และแบบจำลองคอมพิวเตอร์ร่วมกัน เพื่อหาคำตอบว่าเหตุใดคลื่นสิบเหลี่ยมจึงเกิดขึ้น จะคงอยู่ได้นานเพียงใด และเกี่ยวข้องกับพลวัตบรรยากาศของดาวเคราะห์แก๊สยักษ์อย่างไร งานวิจัยได้รับการเผยแพร่ในวารสาร Science Advances

English Version

Hubble Reveals a Giant Ten-Sided Atmospheric Wave at Saturn’s South Pole

Astronomers have confirmed a huge, evolving decagonal wave around Saturn’s south pole, the first large regular-sided jet pattern observed in the planet’s southern hemisphere.

The discovery emerged from several years of observations by the Hubble Space Telescope’s OPAL program. Subtle signs were visible in data dating to 2023, while later high-resolution images showed the ten-sided structure becoming more distinct.

Unlike Saturn’s long-lived northern hexagon, the southern decagon appears comparatively new and may still be developing. Observations at different wavelengths place its apparent boundary at slightly different positions, evidence that the wave extends vertically through multiple atmospheric layers rather than existing only at cloud-top level.

Saturn’s changing seasons gradually returned the southern pole to Earth’s view. Earlier Cassini observations from 2004 to 2017 did not reveal a comparable long-lived formation. Researchers now plan further Hubble and James Webb observations, along with computer modelling, to determine how the decagon formed and whether it will persist.

แหล่งข้อมูล / Sources: NASA Science · European Space Agency · Science Advances

เครดิตภาพ / Image credit: NASA, ESA, STScI, Agustin Sánchez-Lavega (UPV), Amy Simon (NASA-GSFC), Michael Wong (UC Berkeley); Image Processing: Alyssa Pagan — ลิงก์ภาพต้นทาง

#ดาวเสาร์ #Hubble #NASA #ESA #อวกาศ #ดาราศาสตร์ #SaturnDecagon